Łączenie się spółek z udziałem spółki komandytowo-akcyjnej – a obowiązek badania planu połączenia przez biegłego rewidenta

Pojawiają się także stanowiska odmienne, odwołujące się do koncepcji racjonalnego ustawodawcy oraz tego, że jest to świadome działanie, mające na celu ochronę akcjonariuszy spółki komandytowo-akcyjnej, biorącej udział w procedurze łączenia się spółek.

Zgodnie z treścią art. 520 Kodeksu spółek handlowych:

• 1. Gdy spółką przejmującą albo spółką nowo zawiązaną jest spółka akcyjna lub gdy jedną z łączących się spółek jest spółka komandytowo-akcyjna, plan połączenia należy poddać badaniu przez biegłego w zakresie poprawności i rzetelności.
• 2. W przypadku innym niż określony w § 1 plan połączenia należy poddać badaniu biegłego, gdy zażąda tego co najmniej jeden ze wspólników łączących się spółek, składając w tej sprawie w spółce, której jest wspólnikiem, pisemny wniosek, nie później niż w terminie siedmiu dni od dnia powiadomienia go przez spółkę o zamiarze połączenia.
• 3. Przepisy art. 501, art. 502 § 2 i 3 oraz art. 503 stosuje się odpowiednio.

Co istotne art. 520 § 3 Kodeksu spółek handlowych  nie przewiduje odpowiedniego zastosowania art. 503¹ Kodeksu spółek handlowych, który dopuszcza możliwość odstąpienia od badania planu połączenia przez biegłego, jeżeli wyrażą na to zgodę wszyscy wspólnicy każdej z łączących się spółek.

Zgodnie bowiem z treścią art. 503¹ Kodeks spółek handlowych:

„§ 1. Jeżeli wszyscy wspólnicy każdej z łączących się spółek wyrazili zgodę, nie jest wymagane:

1) sporządzenie sprawozdania, o którym mowa w art. 501 § 1, lub

2) udzielenie informacji, o których mowa w art. 501 § 2, lub

3) badanie planu połączenia przez biegłego i jego opinia.

• 2. W przypadku określonym w § 1 pkt 3 do majątku spółki przejmowanej albo majątków spółek łączących się przez zawiązanie nowej spółki stosuje się odpowiednio przepisy art. 311-312¹, jeżeli spółka przejmująca albo spółka nowo zawiązana jest spółką akcyjną.”

Nasuwa się wówczas pytanie, czy w przypadkach określonych w art. 520 § 1 Kodeksu spółek handlowych, w których badanie to jest zasadniczo obligatoryjne, można mimo to odstąpić od niego za zgodą wszystkich wspólników łączących się spółek. Innymi słowy, chodzi tu o odpowiedź na pytanie, czy art. 503¹ Kodeksu spółek handlowych można stosować w drodze analogii legis do sytuacji połączeń określonych w art. 520 § 1 Kodeksu spółek handlowych.

W doktrynie przeważa pogląd (tak np.: K. Oplustil w: Kodeks spółek handlowych. Komentarz 2022, red. J. Bieniak, wyd. 8, Warszawa 2022), zgodnie z którym należy wykluczyć taką możliwość w przypadku, w którym spółką przejmującą lub spółką nowo-zawiązaną jest spółka akcyjna. Możliwość analogicznego zastosowania art. 503¹ Kodeksu spółek handlowych należy więc dopuścić tylko w następujących przypadkach, objętych zakresem art. 520 § 1 Kodeksu spółek handlowych:

1. przejęcia spółki komandytowo-akcyjnej przez spółkę z o.o.;
2. łączenia się przez zawiązanie nowej spółki z udziałem spółki komandytowo-akcyjnej, jeżeli spółką nowo zawiązaną ma być spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
3. Rodzynkiewicz (Kodeks spółek handlowych. Tom IV. Łączenie, podział i przekształcenie spółek. Przepisy karne. Komentarz. Art. 491-633, red. prof. dr hab. A. Opalski, wyd. 1, Warszawa 2016) przyjmuje, że ustawodawca dodając art. 503¹ do przepisów Kodeksu spółek handlowych zapomniał o potrzebie powołania tego nowego przepisu w art. 520 § 3 Kodeksu spółek handlowych. Autor podkreśla, że nie ma merytorycznego uzasadnienia dla niestosowania wyłączenia spod obowiązku badania planu połączenia za zgodą wszystkich wspólników łączących się spółek, gdy połączenie odbywa się z udziałem spółek osobowych – chodzi tu o możliwość stosowania art. 503¹ kodeksu spółek handlowych do zakresu wskazanego w art. 520 § 1 kodeksu spółek handlowych, gdyż w pozostałym zakresie brak obowiązku badania planu połączenia za zgodą wszystkich wspólników wynika już z art. 520 § 2 Kodeksu spółek handlowych. Podobnie przyjmuje A. Szumański, który stawia hipotezę, czy brak odesłania w art. 520 § 3 Kodeksu spółek handlowych do art. 503¹ Kodeksu spółek handlowych jest efektem świadomego działania ustawodawcy, który licząc na wykładnię systemową chce w ten sposób wykluczyć zastosowanie art. 503¹Kodeksu spółek handlowych do łączenia się spółek kapitałowych z udziałem spółek osobowych, czy też jest to zwykłe zaniedbanie legislacyjne, mające zresztą często miejsce na gruncie ostatnich nowelizacji Kodeksu spółek handlowych.

Praktyka obrotu gospodarczego pokazuje, że sądy rejestrowe dokonują rejestracji połączeń przez przejęcie z udziałem spółki komandytowo-akcyjnej bez konieczności sporządzenia opinii biegłego rewidenta, niemniej jednak z uwagi na zasadę pewności prawa, pożądana jest ingerencja ustawodawcy w tym zakresie.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!