Odstąpienie od umowy o roboty budowlane

Trudności te wiążą się również z naturą kontraktów zawieranych w tej branży, które w sposób znaczący ograniczają możliwości tej słabszej strony kontraktu, a więc zwykle wykonawcy lub podwykonawcy. Kontrakty te najczęściej (właśnie w stosunku do wykonawców lub podwykonawców) nie przewidują możliwości ich rozwiązania lub odstąpienia od umowy, co w aktualnych realiach rynkowych niekiedy prowadzi do uwiązania strony umowy, nawet w sytuacji znacznego spadku rentowności kontraktu i przy jednoczesnym nadużywaniu pozycji przez silniej zabezpieczoną strony kontraktu.

W takim stanie rzeczy należy zadać sobie pytanie, czy wobec tego, że Tytuł XVI (Umowa o roboty budowlane) Księgi III Kodeksu Cywilnego nie przewiduje żadnych generalnych przepisów traktujących o rozwiązaniu lub odstąpieniu od umowy o roboty to oznacza to, że takie rozwiązania są niemożliwe? Czy też możliwe jest wyłącznie odstąpienie od umowy w przypadku zastrzeżonym w sposób szczególny w art. 649⁴ , art. 656 k.c.

Należy wskazać, że do umowy o roboty budowlane, jako umowy wzajemnej ma zastosowanie art. 491 par. 1 kc. Nadto Dominujący jest pogląd o możliwości stosowania art. 491 § 2 k.c. w przypadku odstąpienia od umowy o roboty budowlane (vide Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt II CSK 94/19). Stanowisko to jest natomiast różnie uzasadniane: tezą, że świadczenie wykonawcy jest podzielne w rozumieniu art. 379 § 2 k.c. lub wskazaniem, że świadczenie wykonawcy z umowy o roboty budowlane nie jest wprawdzie podzielne w rozumieniu art. 379 § 2 k.c., lecz może podlegać podziałowi przez częściowe spełnianie go w czasie.

Możliwość spełnienia świadczenia wykonawcy częściowo skłania do wniosku, że świadczenie to może być uznane za podzielne w rozumieniu art. 491 § 2 zd. 1 k.c., co z kolei pozwala na ograniczenie skutków odstąpienia od umowy wyłącznie do części świadczenia, w którego spełnieniu druga strona pozostaje w zwłoce, albo do całej reszty niespełnionego świadczenia, a tym samym umożliwia uniknięcie dotkliwych konsekwencji rozliczeń całości dokonanych świadczeń w sytuacji, gdy dla wierzyciela znaczenie miało również częściowe wykonanie zobowiązania.

Mając na względzie powyższe, należy jednocześnie pamiętać o treści art. 657 k.c., zgodnie z którym:

Uprawnienie do odstąpienia od umowy przez wykonawcę lub przez inwestora może być ograniczone lub wyłączone przez przepisy szczególne.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!