Instytucja akcji założycielskich w prostej spółce akcyjnej

Jak bowiem wskazano w Uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy VIII kadencji, Nr 3236), „prosta spółka akcyjna ma zatem stanowić odrębny typ (formę prawną) spółki kapitałowej, łączący elementy charakterystyczne dla spółki akcyjnej, spółki z o.o., a nawet dla handlowych spółek osobowych. Mimo że inicjatywa podjęcia prac legislacyjnych nad przepisami normującymi nową formę spółki kapitałowej napotkała na szczególnie podatny grunt w środowisku startupów i spółek high-tech, projekt normuje prostą spółkę akcyjną jako podmiot o charakterze uniwersalnym, a nie sektorowym (dostępny dla inwestorów planujących podjęcie działalności w jakiejkolwiek branży poza wyjątkami wynikającymi z przepisów ustaw szczególnych) oraz trwałym, a nie przejściowym (byt prawny spółki nie jest ograniczony w żaden sposób: czasem trwania, przedmiotem działalności, czy składem osobowym.”

Spółka ta posiada wiele konstrukcyjnych zalet. Jako najważniejsze wymienia się przede wszystkim:

• bardzo niski kapitał akcyjny wymagany przy zakładaniu spółki – symboliczne 1 zł;
• elastyczne podejście do konstrukcji organów spółki (możliwość powołania rady dyrektorów, która łączy cechy zarządu i rady nadzorczej);
• rejestr akcjonariuszy prowadzony w formie cyfrowej przez notariusza lub biuro maklerskie;
• prostsze zasady dotyczące likwidacji spółki;
• prostsze procedury i większa swoboda w podejmowaniu uchwał zdalnie, przy pomocy poczty elektronicznej oraz komunikatorów internetowych;
• obrót akcjami przy zachowaniu formy dokumentowej pod rygorem nieważności.

Oprócz powyższych rozwiązań, ustawodawca wprowadził także mechanizmy ochrony, które wychodzą naprzeciw oczekiwaniom akcjonariuszy będących założycielami prostej spółki akcyjnej, którzy są w posiadaniu innowacyjnych rozwiązań i pomysłów dotyczących prowadzonej działalności gospodarczej przez spółkę.

W art. 300²⁶ Kodeksu spółek handlowych wprowadzono pojęcie „akcji założycielskich”.

Zgodnie z jego treścią: „§ 1. Z akcji uprzywilejowanych może wynikać szczególne uprawnienie, zgodnie z którym każda kolejna emisja nowych akcji nie może naruszać określonego minimalnego stosunku liczby głosów przypadających na te akcje uprzywilejowane do ogólnej liczby głosów przypadających na wszystkie akcje spółki (akcje założycielskie). W przypadku emisji nowych akcji, która mogłaby naruszyć ten stosunek, liczba głosów z akcji założycielskich ulega odpowiedniemu zwiększeniu.§ 2. Uchwała o emisji nowych akcji wskazuje liczbę głosów, jaka będzie przypadać na akcje założycielskie po wpisie do rejestru nowej emisji akcji. § 3. Akcje założycielskie mogą być przedmiotem kolejnych emisji.”

Powyższe uregulowanie stanowi novum w polskim porządku prawnym. Celem uregulowania w Kodeksie spółek handlowych instytucji akcji założycielskich jest ochrona akcjonariuszy przed utratą przez nich wpływu na podejmowane przez spółkę decyzje, w przypadku kolejnych emisji akcji, które zostaną objęte przez nowych inwestorów.

Uprzywilejowanie akcji założycielskich sprowadza się do utrzymania stosunku liczby głosów, przypadających na te akcje do ogólnej liczby głosów przypadających na wszystkie akcje prostej spółki akcyjnej.

Powyższe oznacza, że w sytuacji przeprowadzenia kolejnych emisji nowych akcji, w wyniku których zwiększy się ogólna liczba akcji, liczba głosów wynikających z akcji założycielskich ulegnie automatycznemu zwiększeniu tak by, stosunek ten pozostał nienaruszony.

Przykładowo, jak wskazano w Uzasadnieniu projektu ustawy o zmianie ustawy – Kodeks spółek handlowych oraz niektórych innych ustaw, druk sejmowy VIII kadencji, Nr 3236:  jeżeli 100 akcji założycielskich (na 1000 akcji wyemitowanych przez spółkę ogółem) reprezentuje udział 10% w ogólnej liczbie głosów na walnym zgromadzeniu, to emisja 100 nowych akcji i objęcie ich przez inny podmiot niż akcjonariusz uprawniony z akcji założycielskich powoduje, iż liczba głosów przypadających na każdą z akcji założycielskich ulega zwiększeniu do 1,(1) głosu, w związku z czym udział procentowy tych akcji w ogólnej liczbie głosów pozostaje na poziomie 10%.

Z założenia, instytucja ta jest skierowana do akcjonariuszy, będących założycielami spółki, która ma zapewnić im określoną ilość głosów na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy spółki i zapewnić utrzymanie realnego wpływu na decyzje podejmowane przez walne zgromadzenie akcjonariuszy.

W piśmiennictwie wskazuje się, że akcje uprzywilejowane odnoszą się do tzw. klauzuli antyrozwodnieniowej, popularnej na rynku inwestycyjnym. Klauzula ta ma szczególne znaczenie, gdyż zabezpiecza akcjonariusza przed utratą przez niego wpływu na kierunek rozwoju spółki oraz decyzje podejmowane przez substrat właścicielski spółki jakim jest walne zgromadzenie akcjonariuszy, poprzez zabezpieczenie go przed zmniejszeniem jego udziałów w kapitale zakładowym spółki w stosunku do ogólnej liczby udziałów.

Jak się okazuje, akcje założycielskie mogą być emitowane w każdym czasie. Kodeks spółek handlowych nie zawiera w tym zakresie żadnych ograniczeń, co oznacza, że akcje założycielskie mogą być emitowane także po utworzeniu prostej spółki akcyjnej na rzecz innych podmiotów, niż założyciele spółki, na przykład inwestorów przystępujących do prostej spółki akcyjnej.

Z punktu widzenia praktyki obrotu gospodarczego, rozwiązanie polegające na wprowadzeniu do konstrukcji prostej spółki akcyjnej akcji założycielskich należy zaaprobować. W szczególności należy mieć na uwadze spółki typu „start-up” oraz te z sektora high-tech. Instytucja akcji założycielskich umożliwia bowiem akcjonariuszom, szukającym źródeł finansowania dokapitalizowanie prostej spółki akcyjnej przy zabezpieczeniu ich praw właścicielskich bez jednoczesnego ryzyka utraty kontroli nad działalnością gospodarczą wykonywaną przez spółkę.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!