Przedawnienie roszczeń – o czym pamiętać z końcem roku

Założenia ogólne

Na wstępie zaznaczyć trzeba, że przedawnienie oznacza sytuację, gdy danego roszczenia cywilno-prawnego (np. o zapłatę, o wydanie rzeczy) nie można już dochodzić na drodze postępowania sądowego. Nie oznacza to, że przestaje ono istnieć – po prostu co do zasady nie można go już dochodzić przed sądem i staje się ono roszczeniem „naturalnym”. Dłużnik dalej zobowiązany jest czynić, ale nie można takiej sprawy skutecznie skierować na drogę postępowania sądowego.

Zgodnie z art. 118 Kodeksu cywilnego, roszczenia przedawniają się według zasady generalnej:

1. jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi 6 lat;
2. dla roszczeń o świadczenia okresowe (np. odsetki, czynsz) oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (a więc np. w ramach B2B), termin przedawnienia wynosi 3 lata.

Przy czym koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego – w każdym przypadku, tj. nawet, jeżeli przepis szczególny przewiduje inne terminy, niż wyżej wskazane.

Jedyny wyjątek stanowią terminy przedawnienia krótsze, niż 2 lata – wtedy przedawnienie następuje z ostatnim dniem danego okresu przedawnienia (dla przykładu: 1-roczny termin przedawnienia, który rozpoczął bieg 15 lipca 2024 r. upłynął 15 lipca 2025 r.).

Co także ważne – terminy wskazane powyżej stosuje się także do roszczeń już stwierdzonych wyrokami. Oznacza to, że wyrok Sądu przedawni się po upływie 6 lat od jego wydania (o ile nie dojdzie do przerwania przedawnienia np. poprzez wszczęcie egzekucji), a zasądzone w nim odsetki – po upływie 3 lat.

Dlaczego tak ważny jest grudzień?

Jak już wskazałem, przedawnienie roszczeń następuje z upływem końca roku – dlatego też w grudniu powinniśmy uważnie przejrzeć minione 2-3 lata i zastanowić się, czy przypadkiem nie minie nam zaraz termin na ewentualne dochodzenie roszczeń przed sądem.

Jak to zrobić? Najprostsza metoda obejmuje wykonanie prostego obliczenia – bierzemy wystawioną przez nas fakturę, której nasz kontrahent niestety nie opłacił i sprawdzamy czy została ona wystawiona w okresie ostatnich trzech (faktur wystawionych np. w 2025 r. nie bierzemy pod uwagę – jak już wspomniałem, termin przedawnienia krótszy niż rok kończy bieg w odpowiednim dniu kalendarzowym, a nie na koniec roku).

Jeżeli mamy taką fakturę, sprawdzamy czy nie była ona np. fakturą za świadczone usługi lub nie wynika ze sprzedaży przez nas dokonanej – jeżeli została ona wystawiona w 2023 r., to grudzień jest dla nas ostatnim momentem na podjęcie skutecznych działań przed sądem. Jeżeli wystawiliśmy ją w 2024 r., jeszcze mamy czas – chociaż nie warto odsuwać dochodzenia swoich roszczeń w czasie.

Faktury dotyczące innych roszczeń mogą się jednak przedawniać w innych terminach – przy czym w przypadku relacji biznesowych najczęściej spotykanym innym terminem jest 3-letni okres przedawnienia. W jego przypadku, z końcem 2025 r. przedawniać będą się roszczenia powstałe w 2022 r.

Niezależnie jednak od wystawionych faktur – warto także sprawdzić, czy poprzednio już windykowane sprawy zbyt długo nie były aktywnie prowadzone. W przypadku należności stwierdzonych wyrokami czy też nakazami zapłaty, w 2025 r. warto przejrzeć te, które były wydane lub ostatnio egzekwowane w 2022 r.

Jeżeli macie Państwo wątpliwości co do swoich rozliczeń lub chcą Państwo zweryfikować, czy jakaś sprawa powinna zostać jeszcze w tym roku złożona w Sądzie – gorąco zapraszamy do kontaktu poprzez formularz lub e-mail. Z chęcią odpowiemy na Państwa pytania i przeprowadzimy metodyczną analizę sprawy.

Kiedy najlepiej zwrócić się o pomoc?

Szczególnie wtedy, gdy:

• masz kilka faktur i nie wiesz, które są „najpilniejsze”,
• są spory o wykonanie usługi, jakość, potrącenia, reklamacje,
• termin wymagalności nie jest oczywisty (np. etapowe odbiory, warunki umowne),
• w grę wchodzą odsetki, kary umowne, roszczenia uboczne,
• chcesz dobrać strategię: ugoda vs. sąd.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!