Odmowa wydania warunków przyłączenia – co zrobić w tej sytuacji?

Obowiązek przyłączenia

Zgodnie z art. 7 ustawy – Prawo energetyczne, przedsiębiorstwa energetyczne są co do zasady zobowiązane zawrzeć umowę o przyłączenie do sieci z podmiotami ubiegającymi się i przyłączenie jeżeli:

• istnieją ekonomiczne i techniczne warunki przyłączenia
• spełnione są warunki przyłączenia
• wnioskodawca posiada tytuł prawny do korzystania z nieruchomości, obiektu lub lokalu, do których paliwa gazowe, energia lub wodór mają być dostarczane
• wnioskodawca zapewnia zgodność inwestycji z przepisami budowlanymi i planistycznymi

Przyłączenie następuje na podstawie umowy, której zawarcie jest możliwe dopiero po wcześniejszym wydaniu warunków przyłączenia. W konsekwencji odmowa ich określenia stanowi w praktyce odmowę zawarcia umowy o przyłączenie do sieci.

Umowa o przyłączenie powinna być zawierana z poszanowaniem zasady równoprawnego traktowania, która zobowiązuje operatora do jednakowego, niedyskryminującego podejścia do wszystkich podmiotów znajdujących się w porównywalnych warunkach technicznych i ekonomicznych.

Ekonomiczne i techniczne warunki przyłączenia

Najbardziej problematyczną kwestią z punktu widzenia całego procesu ubiegania się o wydanie warunków przyłączenia jest ustalenie czym są ekonomiczne i techniczne warunki przyłączenia.

Pojęcia te nie zostały przez ustawodawcę zdefiniowane. Brak ich precyzyjnego określenia prowadzi w praktyce do licznych sporów między wnioskodawcami a przedsiębiorstwami energetycznymi. Doprecyzowanie znaczenia i zakresu tych pojęć nastąpiło dopiero w wyniku rozwoju doktryny i orzecznictwa, które stopniowo nadały im praktyczną treść.

Warunki ekonomiczne

Ocena istnienia warunków ekonomicznych ma charakter indywidualny. Jeżeli dana inwestycja została ujęta w uzgodnionym z Prezesem URE planie rozwoju, to przyjmuje się, że realizacja tej rozbudowy stanowi obowiązek operatora. W takim przypadku — jak wskazuje się w literaturze i decyzjach regulatora uzgodnienie planu rozwoju oznacza obowiązek przyłączania odbiorców z obszaru objętego uzgodnionym projektem planu i zwalnia z konieczności przeprowadzenia analizy efektywności każdego wniosku przyłączeniowego.

Jeżeli jednak dana inwestycja nie została ujęta w planie rozwoju przedsiębiorstwa, Operator powinien przeprowadzić stosowną analizę ekonomiczną, obejmującą m.in. nakłady inwestycyjne niezbędne do realizacji przyłączenia i przewidywane korzyści lub koszty wynikające z eksploatacji rozbudowanej infrastruktury.

Warunki techniczne

Podkreśla się, że pojęcie to obejmuje niezbędne działania związane z rozbudową i modernizacją sieci. W doktrynie wskazuje się, że brak warunków technicznych przyłączenia należy rozumieć jako techniczną przeszkodę o charakterze trwałym nie dającą się usunąć, pomimo podjęcia prób w tym celu. Muszą zatem istnieć obiektywne, nie dające się usunąć przeszkody uniemożliwiające realizację inwestycji mającej na celu przyłączenie nieruchomości, obiektu lub lokalu podmiotu ubiegającego się o zawarcie umowy, aby można było mówić o braku warunków technicznych przyłączenia.

Pojęcie warunków technicznych obejmuje zarówno aktualny stan infrastruktury, jak i konieczność wykonania niezbędnych prac w zakresie jej rozbudowy lub modernizacji. W doktrynie podkreśla się, że brak warunków technicznych powinien oznaczać istnienie trwałej, obiektywnej przeszkody, której nie można usunąć mimo podjętych działań. Chodzi więc o takie bariery techniczne, które uniemożliwiają realizację przyłączenia niezależnie od woli stron i bez możliwości ich realnego wyeliminowania.

Co może zrobić wnioskodawca w razie odmowy?

Otrzymanie odmowy nie oznacza końca możliwości ubiegania się o przyłączenie do sieci.

Przyłączenie komercyjne

W sytuacji, gdy operator stwierdza brak warunków ekonomicznych przyłączenia, a jednocześnie istnieje możliwość realizacji inwestycji pod warunkiem wykonania dodatkowych prac sieciowych, jednym z rozwiązań dostępnych dla wnioskodawcy jest tzw. przyłączenie komercyjne, o którym mowa w art. 7 ust. 9 ustawy – Prawo energetyczne. Polega ono na tym, że wnioskodawca finansuje — w całości lub w części — rozbudowę lub modernizację infrastruktury niezbędnej do umożliwienia przyłączenia jego obiektu, operator zaś nie ma obowiązku ponosić takich nakładów w ramach działalności regulowanej. Przyłączenie komercyjne jest realizowane w oparciu o negocjacje między stronami i wymaga zawarcia stosownych umów określających zakres prac, sposób finansowania oraz zasady rozliczeń. Rozwiązanie to bywa atrakcyjne dla wnioskodawców, gdy alternatywą jest wieloletnie oczekiwanie na rozbudowę sieci w ramach planu rozwoju lub brak możliwości realizacji przedsięwzięcia. Należy jednak pamiętać, że przyłączenie komercyjne wymaga każdorazowo precyzyjnej analizy prawnej i technicznej oraz zapewnienia zgodności z przepisami Prawa energetycznego i zasadami funkcjonowania infrastruktury sieciowej.

Wniosek do Prezesa URE o rozstrzygnięcie sporu

Najważniejszym narzędziem przysługującym wnioskodawcom w razie uzyskania odmowy wydana warunków przyłączenia jest postępowanie przed Prezesem URE inicjowane na podstawie art. 8 ust. 1 ustawy – Prawo energetyczne.

Wnioskodawca może wystąpić o:

• rozstrzygnięcie sporu dotyczącego odmowy przyłączenia,
• ustalenie, że operator ma obowiązek zawrzeć umowę o przyłączenie,
• określenie przez Prezesa URE treści warunków przyłączenia.

Prezes URE bada sprawę merytorycznie – nie ogranicza się więc do oceny formalnej odmowy, lecz bada, czy rzeczywiście występuje brak warunków technicznych lub ekonomicznych oraz czy operator prawidłowo wywiązuje się z obowiązków wynikających z Prawa energetycznego. W tym celu Prezes URE:

• analizuje dokumenty i korespondencję stron, w tym treść wniosku o przyłączenie, ewentualne propozycje alternatywnych rozwiązań,
• żąda dodatkowych wyjaśnień i danych od operatora, np. schematów sieci, obliczeń rozpływów mocy, założeń przyjętych do analiz ekonomicznych,
• w sprawach o bardziej złożonym charakterze korzysta z opinii ekspertów,

Jeżeli w toku postępowania Prezes URE dojdzie do przekonania, że odmowa przyłączenia była nieuzasadniona – np. operator w sposób nieprawidłowy ocenił warunki techniczne, naruszył zasady ustalonej przez siebie Instrukcji Ruchu i Eksploatacji Sieci Dystrybucyjnej albo bezzasadnie powołał się na brak warunków ekonomicznych – może:

• nałożyć na operatora obowiązek zawarcia umowy o przyłączenie,
• samodzielnie określić istotne postanowienia tej umowy.

W efekcie decyzja Prezesa URE „zastępuje” porozumienie stron w tym zakresie – operator ma obowiązek ją wykonać, a odmowa wykonania może skutkować dodatkowymi konsekwencjami regulacyjnymi.

Od decyzji, zarówno przedsiębiorstwu energetycznemu jak i wnioskodawcy przysługuje prawo złożenia odwołania do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd może utrzymać w mocy, zmienić albo uchylić decyzję Prezesa URE, zapewniając pełną kontrolę sądową nad rozstrzygnięciem organu regulacyjnego.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!