Asset Deal vs Share Deal – optymalna struktura transakcji

Czym różnią się Asset Deal i Share Deal?

Asset Deal – to w tłumaczeniu na język polski transakcja na aktywach przedsiębiorstwa tj. transakcja, której przedmiotem są konkretne składniki majątkowe przedsiębiorstwa takie jak nieruchomości, maszyny i urządzenia, zapasy,  czy wartości niematerialne (np. znaki towarowe). W praktyce oznacza to, że kupujący nabywa wybrane składniki przedsiębiorstwa.

Share Deal – to w tłumaczeniu na język polski transakcja na udziałach/akcjach. Kupujący nabywa więc całościowy, większościowy albo mniejszościowy pakiet udziałów (akcji) spółki, które jest właścicielem danego przedsiębiorstwa (rozumianego jako zespół składników materialnych i niematerialnych związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej). Istotne jest tutaj to, iż wraz z nabyciem udziałów (akcji) spółki – w praktyce z reguły przejęciem kontroli nad jednostką (spółką) – nowi wspólnicy wstępują w „zastaną” sytuację spółki tj. mogą w ramach tej spółki zarządzać posiadanymi przez tą spółkę aktywami, ale muszą też mieć świadomość kontynuacji zobowiązań spółki, zawartych przez nią umów oraz historii podatkowej spółki.

Zalety i wady obu rozwiązań

Asset Deal

• Zalety:
  • kupujący może wybrać konkretne składniki majątku, które chce nabyć, co pozwala uniknąć przejęcia niechcianych zobowiązań;
  • możliwość indywidualnej wyceny aktywów;
  • z reguły niższe ryzyko podatkowe, ponieważ nie dochodzi do przejęcia całej historii podatkowej firmy.
• Wady:
  • proces może być bardziej skomplikowany, gdyż wymaga dokładnego określenia i przeniesienia poszczególnych składników majątkowych;
  • możliwość powstania dodatkowych obciążeń podatkowych, np. VAT.

Share Deal

• Zalety:
  • prostsza struktura prawna – kupujący przejmuje całe przedsiębiorstwo jako całość, wraz z jego kontraktami, licencjami i pracownikami. Ma to istotne znaczenie, jeżeli celem kupującego jest nie tylko nabycie określonych składników materialnych do prowadzenia działalności w danym obszarze, ale również wartości niematerialnych takich jak znak towarowy, historia danego podmiotu, klientela;
  • brak konieczności rozdzielania składników majątku i renegocjacji umów z kontrahentami. Nowi właściciele udziałów (akcji) spółki wstępują w sytuację „zastaną” m.in. kontynuują dotychczasowe umowy (co może mieć istotne znaczenie dla stałych współprac z pewnymi kontrahentami);
  • często korzystniejsze opodatkowanie, np. brak VAT w przypadku sprzedaży udziałów;
• Wady:
  • ryzyko przejęcia zobowiązań ukrytych, np. podatkowych, pracowniczych czy prawnych (które nie zostały ujawnione przez sprzedającego udziały). Z reguły przed nabyciem udziałów (akcji) rekomendowanym działaniem jest przeprowadzenie badania due dilligence – czyli badania prawnego, podatkowego i finansowego podmiotu nabywanego w celu identyfikacji ryzyk prawnych, podatkowych, finansowych – co ma istotny wpływ na atrakcyjność danego podmiotu, w tym cenę sprzedaży oraz możliwe środki zaradcze do podjęcia jeszcze przez dotychczasowych właścicieli spółki;
  • możliwie trudności w wycenie i negocjacjach dotyczących ceny udziałów oraz negocjowaniu warunków sprzedaży.

Kluczowe aspekty podatkowe i prawne

Wybór między Asset Deal a Share Deal wiąże się z różnymi skutkami podatkowymi i prawnymi. Kluczowymi aspektami, co do których należy mieć świadomość to:

• przy Asset Deal:
  • często konieczne jest rozliczenie podatku VAT, chyba że przedmiotem sprzedaży jest przedsiębiorstwa lub jego zorganizowana część (ZCP). Aspekt VAT może mieć znaczenie, bowiem VAT istotnie jest elementem cenotwórczym, w szczególności dla podatników, którzy prowadzą działalność zwolnioną z VAT (brak prawa do odliczenia);
  • podatnikiem jest spółka (podmiot), która sprzedaje składniki majątku, przedsiębiorstwo (lub jego zorganizowaną część). W tym przypadku dochód do opodatkowania stanowi różnica pomiędzy ceną sprzedaży składnika majątku, przedsiębiorstwa, ZCP a wartością podatkową tego aktywa, aktywów tworzących przedsiębiorstwo, ZCP;
• w przypadku transakcji typu Share Deal:
  • transakcja ta z reguły nie podlega opodatkowaniu VAT (opodatkowanie VAT transakcji na udziałach (akcjach) wystąpi tylko w wyjątkowych sytuacjach). Transakcja natomiast w zdecydowanej większości sytuacji będzie opodatkowana podatkiem od czynności cywilnoprawnych (PCC), do którego uiszczenia obowiązany będzie kupujący;
  • dochód opodatkowany jest na poziomie udziałowca (lub akcjonariusza). To on sprzedaje udziały i tym samym osiąga dochód. Dla spółki, w której sprzedawane są udziały transakcja jest neutralna podatkowo;
• niemniej kluczowym aspektem prawnym i podatkowym, który każdy z inwestorów musi rozważyć wybierając pomiędzy Asset Deal a Share Deal jest kwestia odpowiedzialności za zobowiązania spółki oraz kontynuacja historii podatkowej spółki. Ryzyko poniesienia negatywnych skutków z tym związanych zasadniczo nie powstanie w przypadku transakcji Asset Deal – ponieważ często nabywany będzie wyłącznie konkretny składnik majątku. Inaczej jest sytuacja wygląda w przypadku transakcji Share Deal – w tym zakresie nowi wspólnicy de facto kontynuują działalność jednostki, której udziały (akcje) nabyli, przejmując nie jako ryzyko potencjalnej odpowiedzialności spółki za błędy poprzednich właścicieli – m.in. błędy podatkowe, które mogą skutkować m.in. obowiązkiem rozliczenia zaległości podatkowej powstałej wskutek nieprawidłowo prowadzonej księgowości podatkowej. Kluczowe jest w tym obszarze dokładne przeprowadzenie badania due diligence nabywanej spółki, które pozwala zidentyfikować ryzyka i określić, która forma transakcji będzie korzystniejsza.

Jak wybrać optymalną strukturę?

Na to pytanie nie da się jednoznacznie odpowiedzieć.

Transakcje typu Share deal są popularne w sytuacji, gdy prowadzenie działalności jest związane z uzyskiwaniem różnych zezwoleń np. w branży energetycznej. Zakup podmiotu „z uprawnieniami” dla wielu inwestorów przyspieszy proces „wejścia na rynek”.  Z drugiej strony transakcje Asset Deal mogą być popularne wśród inwestorów, którzy działają na określonym rynku od dłuższego czasu i dążą jedynie do zwiększenia swoich rozmiarów, zwiększenia możliwości produkcyjnych, a w szczególności w sytuacji.

Na samej płaszczyźnie podatkowej i z perspektywy sprzedawcy transakcja typu Asset Deal w praktyce może okazać się mniej korzystna niż transakcja Share Deal. Dochód ze zbycia przedsiębiorstwa opodatkowany jest bowiem raz na płaszczyźnie samej spółki, a następnie na płaszczyźnie dywidendy, którą otrzymują udziałowcy. Natomiast zbywając udziały, podatek dochodowy płaci jedynie wspólnik.

Bez względu na wybór odpowiedniej struktury transakcji, zarówno transakcje typu Asset Deal jaki i Share Deal często wykazują wysoki stopień skomplikowania, z tego względu, a w szczególności przy transakcjach typu Share Deal warto zadbać o wsparcie prawnika i doradcy podatkowego.

Potrzebujesz pomocy w tym temacie? Napisz do nas!